
Onder de vele attracties die Valkenburg rijk is, nemen de Romeinse catacomben een bijzondere plaats in. Bezoekers kunnen aan de Plenkertstraat afdalen in een mergelgroeve waarin belangrijke delen van de vroegchristelijke catacomben uit Rome zijn nagebouwd.
Het verhaal van dit kopierproject is nauw verbonden met de familie Diepen. In 1892 vestigde de Tilburgse textielfabrikant Armand Diepen zich in Valkenburg. Hij kocht er een villa en liet het ontoegankelijk natuurgebied in de omgeving ervan omvormen tot een wandelpark. Zijn zoon Jan (1872-1930) raakte gafasineerd door de catacomben in Rome.
Vanaf het midden van de 19de eeuw vond er onderzoek plaats naar de onderaardsche begraafplaatsen van de eerste christenen in Rome en verschenen er publicaties met afbeeldingen van inscripties en fresco's. Jan Diepen vatte het plan op om een deel van de catacomben in een mergelgroeve op zijn familiegoed na te bouwen. Daarvoor werd het familiekapitaal aangesproken. Hij wist de bekende architect Pierre Cuypers te strikken als toezichthouder.
Zelf reisde hij in het najaar van 1909 naar Rome om een grondige studie te maken van de onderaardsche begraafplaatsen van de eerste christenen. Tijdens zijn verblijf kwam Diepen in contact met allerlei vooraanstaande archeologen, en kreeg hij van paus Pius X een door hem gezegende witmarmeren gedenkplaat voor de hoofdingang van de catacomben.
Het wetenschappelijke gehalte van het project werd gewaarborgd door een archeologische commissie waarin zowel katholieken als protestanten zitting hadden. De commissie zag erop toe dat alles exact werd nagemaakt, tot aan de barsten in de gedenkplaten en de beschadigingen aan de fresco's toe. Een probleem vormde de kleur van de gangen. De Romeinse catacomben zijn uitgehakt in roodbruine tufsteen, een heel ander materiaal dan de gele mergel van Zuid-Limburg. Uiteindelijk werd besloten om de gangen in de oorspronkelijke kleur te laten.
Op 12 juli 1910 vond de plechtige opening plaats van de catacombe die vernoemd is naar de paus-martelaar Calixtus (circa 155-222), met onder meer de grafkapel van de pausen en de crypte van de heilige Caecilia. Twee jaar later kon het tweede deel worden ingezegend. Uiteindelijk zijn in totaal 163 grafkamers van 14 beroemde catacomben nagebouwd.
Bron:
Reeks De kleine geschiedenis van Limburg in 25 dagen, Dag 17 (2009) 44-45.