
Een tiental meter onder de beroemde Sint Pietersberg bevinden zich uitgestrekte gangenstelsels. Deze zijn ontstaan door de winning van mergel en zowel gelegen in het Nederlands als Belgisch gedeelte van de Sint Pietersberg.
De Sint Pietersberg is een heuvel gelegen ten zuiden van Maastricht. Het binnenste van de heuvel is opgebouwd uit een kalksteen, die lokaal mergel wordt genoemd. Bovenop de mergel bevindt zich een dikke laag klei en grind. De Sint Pietersberg, en daarmee ook de aanwezige ondergrondse gangenstelsels, zijn zowel op Nederlands als Belgisch grondgebied gelegen.
In de mergel zijn door de eeuwen heen, op een tiental meter diepte onder de grond, uitgestrekte gangenstelsels ontstaan. Deze staan bekend onder de naam mergelgrotten of mergelgroeven. In feite spreken we hier over onderaardse steengroeven.
Blokbrekers hebben gewerkt via de 'room and pillar' methode. Dit houdt in dat men gangen drijft door het gesteende waarbij de druk van het bovendek gestut wordt door grote zuilen oftewel pilaren die men in voldoende hoeveelheid tussen de gangen dient te laten staan. Alhoewel de steen die men liet staan als pilaar geschikt is voor ontginning, moest deze in de benodigde hoeveelheid aanwezig zijn om instortingen te voorkomen. De mergel werd in blokvorm en als losse poeder ontgonnen. De mergelwinning in zuid-Limburg, en dus ook in de grotten van de Sint Pietersberg, vond plaats vanaf de middeleeuwen.

Helaas, als men over deze berg spreekt, kan men bijna niet meer om de ENCI heen. De ENCI heeft voor de cementproductie grote delen van de Sint Pietersberg afgegraven in dagbouw. Ook op dit moment is deze afgraving nog steeds niet gestopt. Het overgrote deel van de onderaardse gangenstelsels zijn hierdoor verdwenen. Maar laten we dit even vergeten, en in onze gedachten genieten van wat er nog is, en wat we weten van wat er ooit was.
In onderstaand overzicht worden een aantal grotten genoemd die gelegen zijn in de Sint Pietersberg:
Alhoewel de Sint Pietersberg bovengronds gezien tegenwoordig nog steeds de moeite waard is om te bezoeken, is dit niet te vergelijken met hetgeen dat hier ooit geweest is voordat de dagbouwafgravingen startte in de jaren 20 van de vorige eeuw. De Sint Pietersberg was toen prachtig.

Het plateau met een reeks historisch gezien zeer waardevolle gebouwen, akker- en weilanden, de Luikerweg en restanten van vele legers die op de berg gelegerd waren.
De steile wanden aan de maaszijde met de vele ingangen van onderaardse groeven en aan de voet van de berg de Maas.
In het onderstaand overzicht worden een aantal reeds verdwenen of nog aanwezige locaties vermeld.
Lees meer over Grotten Maastricht
Lees meer over Grotten Valkenburg en Geuldal