Een van de soorten secundair gebruik van de mergelgrotten is de aanwezigheid van een café of restaurant in de grot. In een aantal Limburgse mergelgrotten komt of kwam dit voor. Helaas dat deze vorm van secundair gebruik het eeuwenoude ondergrondse landschap beschadigd.
Enkele toeristen die de Gemeentegrot in Valkenburg bezoeken halen oude vakantie herinneringen op en beginnen over wat ook vele Valkenburgers herinneren als de dag van gister. Café het Hol.
Het Hol was, een tiental jaar terug, een café dat zich in ‘de berg’ bevond. De betreffende gang van de Gemeentegrot is nu alleen bereikbaar via het kassagebouw van de Gemeentegrot. De gidsen kunnen er nu in alle rust hun lampen vullen. Echter was hier ooit, gelegen in een door muren afgescheiden deel van de Gemeentegrot, café het Hol.
Tegenwoordig heeft Valkenburg nog steeds een café in een grot. Echter zal er niet zo een sfeer aanwezig zijn die het Hol ooit had. De Feestgrot is gelegen in het complex van de Steenkolenmijn aan de Daelhemerweg en bij de uitbating ligt vooral de nadruk op inkomsten via het toerisme. De Feestgrot is gelegen in de zogenaamde Mosgrot. Vroeger had deze een prachtige ingang, die op veel ansichtkaarten afgebeeld is. Helaas bestaat het beeld van deze prachtige ingang niet meer door de verbouwing ervan tot de Feestgrot.
In de jaren 1989 en 1990 werden er nieuwe gangen uitgebroken in de Mosgrot. De honderdtal meters nieuwe gang werden aangelegd om als feestzaal te dienen (Bron: Mergel gebroken, Luck Walschot). Het café zelf is volledig uitgerust en rond de ingang wordt bij mooi weer een terras opgesteld.
In de Studentengrot te Geulhem werd een restaurant met feestzalen ingericht. Het onderaardse restaurant beschikt over een eigen keuken, meerdere zalen en zelfs vloerverwarming. In dit luxe restaurant kan men in een zeer sfeervolle omgeving dineren.
De grot was voordat er het restaurant Caverne de Geulhem werd gevestigd in gebruik als champignonkwekerij. Dit is tevens een vorm van secundair gebruik. In de tot hetzelfde complex behorende Koepelgrot bevond zich ooit een ondergronds theater.
In het kasteel Neercanne is een restaurant gevestigd. Een klein gedeelte van de achter het kasteel gelegen mergelgrot is ingericht als dinerzaal. Tevens worden de onderaardse gangen gebruikt als wijnkelder.
In het Avergat te Kanne is een feestzaal ingericht. In deze mergelgrot wordt tevens het bekende grottenbier een tijd lang opgeslagen, waarbij het bier zijn grotten smaak zou krijgen.